Częstą praktyką organów podatkowych jest wstrzymywanie wypłaty zadeklarowanego zwrotu VAT na czas trwania kontroli lub postępowania podatkowego. Jeżeli po latach, deklarowany zwrot okaże się zasadny, urząd skarbowy powinien wypłacić podatnikowi należny VAT razem z oprocentowaniem. Jakie odsetki przysługują wówczas podatnikowi?
Niejednokrotnie organy podatkowe twierdziły, że skoro zwrot VAT nastąpił dopiero po zakończeniu sporu przed sądem administracyjnym, to przez cały ten czas trwała „weryfikacja zasadności zwrotu”. W praktyce oznaczało to jedno: podatnik otrzymywał zwrot z obniżonymi odsetkami – równymi opłacie prolongacyjnej, czyli wysokości 50% stawki odsetek za zwłokę. Aktualne orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazują jednak na kształtowanie się jednolitej linii orzeczniczej, która podważa takie podejście organów i wzmacnia pozycję podatników.
Ile trwa „weryfikacja zasadności zwrotu”?
NSA wskazuje jednoznacznie, że weryfikacja zasadności zwrotu, o której mowa w art. 87 ust. 2 ustawy o VAT kończy się z chwilą wydania decyzji w pierwszej instancji, nawet jeśli decyzja ta zostanie później uchylona.
Postępowanie odwoławcze ani sądowo-administracyjne nie stanowią kontynuacji tej weryfikacji. Pogląd ten znalazł potwierdzenie m.in. w wyrokach NSA z 28 września 2023 r. (I FSK 582/23), 18 marca 2025 r. (I FSK 2149/21) oraz 18 czerwca 2025 r. (I FSK 521/22).
Brak podstaw do naliczania obniżonych odsetek po wydaniu decyzji I instancji
Fiskus, twierdząc, że uchylenie decyzji pierwszej instancji „reaktywuje” weryfikację zasadności zwrotu, niejednokrotnie naliczał obniżone odsetki aż do finalnego rozstrzygnięcia sporu (do momentu uchylenia decyzji już po postępowaniu sądowoadministracyjnym). NSA odrzuca jednak taką interpretację.
Przyjęcie odmiennej wykładni skutkowałaby bowiem koniecznością przyjęcia, że to podatnik ponosi finansowe konsekwencje niezgodnych z prawem działań organu podatkowego – otrzymując ostatecznie oprocentowanie w wysokości 50% stawki odsetek za zwłokę, zamiast 100%. Z drugiej strony niezgodne z prawem działanie organu podatkowego wywoływałoby dla tego organu, pod kątem finansowym, takie same konsekwencje jak działanie zgodne z prawem.
50% czy 100%?
Z punktu widzenia podatnika zasadnicze znaczenie ma podział na dwa okresy:
- okres 61. dnia od złożenia deklaracji podatkowej do dnia zakończenia weryfikacji prowadzonej przez organ I instancji tj. do momentu wydania pierwszej decyzji podatkowej – w tym czasie należą się odsetki równe opłacie prolongacyjnej, według stawki 50%,
- okres po zakończeniu weryfikacji do dnia zrotu VAT – zwrot VAT traktowany jest jak nadpłata podatku i podlega oprocentowaniu według stawki 100%, zgodnie z art. 87 ust. 7 ustawy o VAT.
Dla wielu podatników oznacza to realną możliwość dochodzenia uzupełnienia odsetek od już otrzymanego zwrotu VAT.