Rząd zapowiedział pracę nad ustawą o uregulowaniu praw do gruntów zabudowanych przez spółdzielnie mieszkaniowe. Zmiana prawa ma rozwiązać wieloletnie problemy własnościowe dotyczące tysięcy mieszkań w całej Polsce. Brak uregulowanego tytułu do gruntu utrudnia sprzedaż mieszkań, zakładanie ksiąg wieczystych oraz zaciąganie kredytów hipotecznych. Projekt przewiduje zasady, które mają uporządkować stan prawny nieruchomości zabudowanych przez spółdzielnie mieszkaniowe.
Żródło problemu
Geneza problemu sięga okresu PRL i istniejącej wówczas praktyki wydawania decyzji lokalizacyjnych, na podstawie których spółdzielnie realizowały inwestycje mieszkaniowe na gruntach stanowiących własność państwa lub gminy. Po kilkudziesięciu latach wiele bloków spółdzielczych stoi na gruntach, do których spółdzielnie nie mają trwałego tytułu prawnego. Z informacji uzyskanych przez Radę Ministrów wynika, że problem dotyczy głównie nieruchomości na terenie Warszawy.
Co zakłada projekt ustawy?
Zgodnie z projektowanymi zmianami, spółdzielnie mieszkaniowe mają otrzymać możliwość:
- dochodzenia roszczenia o ustanowienie użytkowania wieczystego gruntów, na których wybudowały budynki mieszkalne,
- żądania nieodpłatnego przeniesienia własności budynków znajdujących się na tych gruntach – co da spółdzielniom prawo własności budynków, a mieszkańcom szansę na bardziej stabilną formę własności lokalu,
Projekt zakłada również odejście od umownego trybu ustanawiania użytkowania wieczystego na rzecz trybu administracyjnego. Zdaniem Rządu taka zmiana jest korzystna ze względu na możliwość skorzystania z instrumentów zwalczania bezczynności lub przewlekłości postępowania oraz uprawnienie do poddania rozstrzygnięcia kontroli instancyjnej.
Dlaczego uregulowanie gruntów zabudowanych przez spółdzielnie jest ważne?
Ustawa ma poprawić bezpieczeństwo prawne mieszkańców i zwiększyć wartość lokali. Mieszkania z nieuregulowanym gruntem są trudniejsze do sprzedaży, a ich wartość rynkowa spada. Niepewność stanu prawnego nieruchomości niekorzystnie wpływa także na bezpieczeństwo obrotu. Nowe przepisy mają to zmienić.
Korzyści dla mieszkańców
- możliwość zakładania ksiąg wieczystych,
- łatwiejszy obrót nieruchomościami,
- pełna zdolność do zaciągania kredytów hipotecznych,
- stabilność własności i przejrzystość stanu prawnego.
Kiedy wprowadzenie zmian?
Projekt ustawy o uregulowaniu praw do gruntów zabudowanych przez spółdzielnie mieszkaniowe, o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw został wpisany 18 listopada 2025 roku do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów. W dalszej kolejności będzie on przedmiotem uzgodnień międzyresortowych oraz konsultacji społecznych. Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów to I kwartał 2026 roku. Później projekt będzie poddany ścieżce legislacyjnej w Parlamencie.